Powstanie listopadowe – zryw ku wolności

Bitwa o stoczek 1831 - powstanie listopadowe

Historia wielokrotnie pokazała, że Polacy są narodem, który nie potrafi żyć w niewoli. Każde momenty w historii, kiedy to Polak był pozbawiany suwerenności kończyły się mniej lub bardziej udanymi próbami odzyskania wolności. Powstanie listopadowe to jeden z takich zrywów ku wolności, który niestety zakończył się niepowodzeniem. Niepowodzenie to jest jednak niezwykle ważne w walce o wolność Polski i Polaków

Przyczyny wybuchu powstania listopadowego

Rok 1830, kiedy to od kilkudziesięciu lat Polska nie istnieje na mapach świata, stał się rokiem zwrotnym w myśleniu o odzyskaniu wolności. Przez te wszystkie lata ojczyzna żyła w sercach Polaków, którzy marzyli o wolności. W 1815 roku taką nadzieją było utworzone Królestwo Polskie, któremu car Aleksander I nadał ziemie i konstytucje. Jednakże państwo to było tylko pozorne. Ciągła zależność od Rosji, a do tego notoryczne łamanie konstytucji przez władze carskie bardzo szybko uświadomiły Polakom, że do prawdziwej upragnionej wolności jeszcze daleko. To pragnienie ciągle żyło w Polakach, którzy powoli zaczęli dążyć do odzyskania suwerennego państwa.

Te marzenia zostały jeszcze bardziej podsycane wydarzeniami, które spotkały Europę tamtego czasu. Wieści o zwycięskich powstaniach w Belgii oraz Grecji, a także wybuch rewolucji we Francji dał Polakom pod zaborami nadzieję na lepszy czas. Nie potrafili oni już żyć pod brutalną carską władzą wykorzystującą swoje wpływy. Postępowanie carskiego brata – księcia Konstantego – oraz wielu carskich oficjeli coraz bardziej podjudzało Polaków do walki z zastaną sytuacją. Wiadomość o planach włączenia, i tak nielicznego, polskiego wojska w siły rosyjskie i wykorzystanie ich do walk na zachodzie Europy, oraz represje wobec tajnych związków i organizacji przelewało szalę goryczy. Zaplanowano powstanie.

Wybuch powstania listopadowego

Noc listopadowa z 29 na 30 listopada stała się początkiem powstania. Głównym celem był zamach na Wielkiego Księcia Konstantego, dlatego też część sił napadła na Belweder. Inni zbrojni mieli opanować koszary. Panujący chaos w organizacji wybuchu powstania spowodował, że zamach się nie powiódł, książę zdołał uciec.

Arsenal - początek powstania listopadowego

Na ratunek żołnierzom przyszedł lud Warszawy, dzięki któremu udało się opanować Arsenał i wypędzić ze stolicy wojska zaborcy. Spontaniczny zryw ludności cywilnej zadecydował o powodzeniu i obudził ludziach jeszcze bardziej żarliwe uczucia patriotyczne i narodowowyzwoleńcze. Bohaterowie powstania listopadowego to przede wszystkim ludność cywilna Warszawy. Był to jednak początek drogi ku upadkowi.

Przebieg działań

Początek powstania od razu ujawnił jego słabe strony. Niedostateczne planowanie, a co za tym idzie brak dobrej strategii nie rokowały zbyt pozytywnie. Utworzono Rząd Tymczasowy z inicjatywy powstałego od razu po wybuchu powstania Towarzystwa Patriotycznego. Rząd domagał się wydalenia Księcia Konstantego poza granice Królestwa oraz pozostawienie przez niego wojsko polskich, które przy Księciu stacjonowały.

Sprawa nie była jednak tak prosta, gdyż carska Rosja nie łatwo szła na kompromisy. Pertraktacje z carem kontynuował gen. Józef Chłopicki, który ogłosił się też dyktatorem powstania. Jego negocjacje nie tylko nie przyniosły dobrych skutków, ale też osłabiły patriotyczny zapał ludności.

Jednakże już w styczniu 1831 nastąpiła detronizacja cara Mikołaja I i zerwanie unii z Rosją. Efektem tych działań był wybuch wojny polsko-rosyjskiej, której Polska miała znikome szanse powodzenia.

Kosynierzy - 1864
Kosynierzy

Bitwy powstańcze

Luty 1831 przyniósł carską ofensywę w postaci 115 tysięcy żołnierzy pod dowództwem Iwana Dybicza. Polska armia liczyła zaledwie 50 tysięcy zbrojnych. Dybicz chciał natychmiast zdobyć Warszawę.

Polacy stawiali opór, odnosząc nawet zwycięstwo pod Stoczkiem. Triumf ten jednak nie miał większego wpływu na dalszy przebieg działań. Dopiero w bitwie pod Olszynką Grochowską polski zapał został nagrodzony i wyrządził spore straty w carskich szeregach. Jednak armia Królestwa musiała wycofać się na Pragę. Ich poczynania i zwycięstwo powstrzymało siły pod wodzą Dybicza od dalszego szturmu.

Zwycięstwo to spowodowało też mobilizację wojskową. Szczęściu sprzyjały też plany Ignacego Prądzyńskiego dzięki którym Polacy odnieśli zwycięstwo pod Wawrem, Dembem Wielkim i Iganiami. Dobra passa niestety została brutalnie zakończona.

Porażka polskich sił pod Ostrołęką otworzyła carskim żołnierzom ścieżkę na Warszawę. Powodem przegranej było nieumiejętne dowodzenie Jana Skrzyneckiego, a także osłabienie polskich wojsk w wyniku opuszczania szeregów armii przez chłopów.

Bitwa o Warszawę i klęska powstania

Nastroje w stolicy nie sprzyjały walkom. Narastające obawy o byt, rozchwianie polityczne sprawiło, że władzę przejęła frakcja dążąca do kapitulacji i negocjacji z carem. Armia carska dotarła do stolicy i pomimo bohaterskich walk dowodzonych przez gen. Józefa Sowińskiego, Wola skapitulowała.

Kapitulacja Józefa Sowińskiego – Obraz Wojciecha Kossaka

Paradoksalnie – tego dnia w stolicy było więcej żołnierzy niż w Noc Listopadową. Działania i brak wiary w zwycięstwo dowódców powstania doprowadziło do kapitulacji Warszawy i upadku powstania w dniu 21 października 1831 roku. Marzenie zostało pogrzebane.

Przyczyny i skutki upadku powstania listopadowego

Główną przyczyną niepowodzeń były nieporadne działania kierujących zrywem powstańczym. Do końca nie wierzyli oni w zwycięstwo i powodzenie powstania. Polacy nie dostali też żadnego wsparcia od innych państw Europy.

Kraje te pozostały obojętne na działania ludności polskiej. Strategia działań nie została dostatecznie dobrze przemyślana. Działania polityczne i wprowadzenie reform poprawiających byt ludności wiejskiej nie zostały podjęte, dlatego też siły wojsk polskich zostały osłabione. Militarna przewaga armii carskiej była przez to zbyt wielka i nie do pokonania.

Uczestnicy powstania listopadowego płacili wysokie a czasem najwyższe ceny. Kara śmierci, więzienie, zsyłka na Sybir. Tak skończyli męczennicy walki o wolność. Nastał czas Wielkiej Emigracji. Majątki tych, którym udało się uciec zostały skonfiskowane przez carat. Polaków masowo wcielano do armii carskiej. Państwo polskie dotknęły ciężkie represje: unieważniono konstytucję, zlikwidowano sejm, uderzono w oświatę i kulturę. Cena do zapłacenia była bardzo wysoka.

Mit listopadowy

Pomimo brutalnych skutków upadku tego zrywu narodowego, pamięć o nim jest wciąż żywa. Powstanie listopadowe odcisnęło bolesne piętno w twórczości Adama Mickiewicza i Juliusza Słowackiego, dzięki którym w literaturze polskiej odnaleźć można kolejne arcydzieła mówiące właśnie o powstaniu listopadowym. Ten narodowowyzwoleńczy zryw odcisnął swoje piętno również w sztukach plastycznych XIX i XX wieku.

Jest także wciąż żywy i teraz. Rodząca się moda na odzież patriotyczną sprawia, że takie tematy, jak zrywy narodowe stają się dobrym motywem na koszulki. Odzież patriotyczną, przede wszystkim koszulki, oferujemy w naszym sklepie. Wysoka cena, jaką zapłacili Polacy za wolność wymaga oddania im hołdu. Takie działanie staje się na to sposobem.

Napisz komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

X